Lắp trụ sạc tại nhà nên dùng điện 1 pha hay 3 pha?

Khi quyết định lắp trụ sạc tại nhà cho ô tô điện, một trong những câu hỏi khiến nhiều chủ xe quan tâm nhất là: “Nên sử dụng điện 1 pha hay điện 3 pha? Hệ thống điện hiện tại của gia đình có đủ đáp ứng hay cần nâng cấp?”

Thực tế, không phải cứ sử dụng điện 3 pha thì xe sẽ sạc nhanh hơn. Tốc độ sạc còn phụ thuộc vào công suất trụ sạc, bộ sạc trên xe (OBC), dung lượng pin và khả năng đáp ứng của hệ thống điện trong nhà.

Trong bài viết này, các chuyên gia kỹ thuật từ Trạm sạc Fascha sẽ giúp bạn hiểu rõ sự khác biệt giữa sạc xe điện 1 pha và sạc xe điện 3 pha, phân tích chi phí, thời gian sạc và đưa ra cách lựa chọn phù hợp nhất khi lắp trụ sạc tại nhà.

1. Hiểu nhanh sự khác biệt giữa sạc điện 1 pha và điện 3 pha

Trước khi lựa chọn trụ sạc, chủ xe cần hiểu một cách cơ bản về hai loại nguồn điện phổ biến này.

Điện 1 pha – Giải pháp sạc xe điện phổ biến tại nhà

Điện 1 pha là nguồn điện được sử dụng rất phổ biến trong các hộ gia đình tại Việt Nam, với điện áp danh định khoảng 220V.

Đối với trụ sạc AC tại nhà, nguồn điện 1 pha có thể đáp ứng các bộ sạc công suất khoảng 7,4kW ở mức 32A, tùy thiết kế thiết bị và điều kiện của hệ thống điện.

Ưu điểm của sạc xe điện 1 pha là:

• Không cần hệ thống điện 3 pha nếu xe chỉ hỗ trợ sạc 1 pha.
• Chi phí đầu tư trụ sạc và hạ tầng thường thấp hơn.
• Thi công đơn giản hơn.
• Phù hợp với nhu cầu sạc qua đêm.
• Không phải gia đình nào cũng cần nâng cấp nguồn điện chỉ để lắp trụ sạc.

Với người thường đỗ xe tại nhà từ tối đến sáng, sạc AC 1 pha có thể đã đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng hàng ngày.

Điện 3 pha – Phù hợp với nhu cầu sạc AC công suất cao

Điện 3 pha sử dụng hệ thống điện áp pha – pha khoảng 380V trong lưới điện hạ áp. Đây là nguồn điện có thể đáp ứng các thiết bị và tải công suất lớn hơn khi hệ thống được thiết kế phù hợp.

Với trụ sạc AC, điện 3 pha thường được sử dụng cho các mức công suất như 11kW hoặc 22kW, nhưng công suất thực tế còn phụ thuộc vào cả trụ sạc và khả năng tiếp nhận điện của xe.

Chẳng hạn, xe Crossover BYD e6 hiện được công bố hỗ trợ sạc AC tối đa 6,6kW với điện 1 pha và 11kW với điện 3 pha.

Vì vậy, sạc xe điện 3 pha đặc biệt đáng cân nhắc với những mẫu xe có OBC hỗ trợ 3 pha và người dùng cần rút ngắn thời gian sạc tại nhà.

2. So sánh chi tiết sạc ô tô điện 1 pha và 3 pha

Lưu ý: Các mức công suất trên là mức phổ biến của hệ thống sạc AC, không có nghĩa mọi mẫu xe đều có thể nhận được toàn bộ công suất của trụ sạc.

Về tốc độ sạc và thời gian đầy pin

Đây là khác biệt mà người dùng dễ nhận thấy nhất.

Về lý thuyết, nếu một bộ pin có dung lượng khoảng 80kWh và có thể sử dụng toàn bộ công suất sạc:

• Sạc 7,4kW: thời gian lý thuyết khoảng 10,8 giờ.
• Sạc 11kW: thời gian lý thuyết khoảng 7,3 giờ.
• Sạc 22kW: thời gian lý thuyết khoảng 3,6 giờ.

Tuy nhiên, thời gian thực tế thường dài hơn do hiệu suất sạc, giới hạn OBC, trạng thái pin, nhiệt độ pin và chiến lược quản lý sạc của xe.

Ví dụ, xe Crossover BYD e6 có pin khả dụng 87,7kWh nhưng công suất sạc AC tối đa được công bố là 6,6kW ở 1 pha và 11kW ở 3 pha. Điều đó có nghĩa lắp một trụ 22kW không tự động giúp VF 8 sạc ở 22kW.

Đọc thêm: Thời Gian Sạc Đầy Xe Điện Bằng Sạc Chậm AC

Về chi phí đầu tư thiết bị và thi công

Nếu lựa chọn trụ sạc 1 pha, chủ xe thường có lợi thế về chi phí đầu tư ban đầu.

Hệ thống có thể bao gồm:

• Trụ sạc AC 1 pha.
• Dây nguồn phù hợp.
• Aptomat và thiết bị bảo vệ.
• Hệ thống tiếp địa.
• Tủ điện hoặc thiết bị bảo vệ bổ sung tùy hiện trạng.
• Chi phí thi công.

Trong khi đó, trụ sạc 3 pha thường yêu cầu hệ thống điện tương ứng, dây dẫn và thiết bị đóng cắt có khả năng đáp ứng tải. Nếu nhà chưa có điện 3 pha, chủ xe còn phải làm việc với đơn vị điện lực để xem xét khả năng cấp điện hoặc thay đổi loại nguồn.

Do đó, không nên chỉ nhìn vào giá của riêng trụ sạc. Tổng chi phí cần được tính theo trụ sạc + hạ tầng điện + thiết bị bảo vệ + thi công + chi phí nâng cấp nguồn nếu có.

Về tính ổn định của hệ thống điện

Một trụ sạc ô tô là một tải điện công suất tương đối lớn và có thể hoạt động liên tục trong nhiều giờ.

Nếu sử dụng trụ 1 pha công suất cao trong một gia đình đồng thời có nhiều thiết bị như điều hòa, bếp điện, bình nóng lạnh, máy bơm…, tổng phụ tải cần được tính toán cẩn thận.

Với hệ thống 3 pha được thiết kế đúng, tải có thể được phân bổ giữa các pha, giúp việc quản lý phụ tải thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, điện 3 pha không đồng nghĩa hệ thống chắc chắn an toàn hơn nếu thiết kế và thi công không đúng kỹ thuật. Tiết diện dây, aptomat, chống rò, tiếp địa và khả năng chịu tải của toàn bộ hệ thống vẫn là những yếu tố rất quan trọng.

3. Sai lầm phổ biến: Không phải cứ lắp sạc 3 pha là xe sẽ sạc nhanh hơn!

Đây là vấn đề nhiều chủ xe thường bỏ qua khi tìm hiểu lắp trụ sạc tại nhà nên dùng điện 1 pha hay 3 pha.

Trụ sạc không phải yếu tố duy nhất quyết định tốc độ sạc.

OBC là gì?

OBC (On-board Charger) là bộ sạc tích hợp trên xe, có nhiệm vụ tiếp nhận điện AC từ trụ sạc và chuyển đổi thành điện phù hợp để nạp vào pin.

Có thể hiểu đơn giản:

Tốc độ sạc AC thực tế = giới hạn của xe và giới hạn của trụ sạc, lấy theo mức thấp hơn.

Ví dụ, nếu:

• Trụ sạc: 22kW.
• Hệ thống điện: đáp ứng 22kW.
• Nhưng OBC của xe chỉ nhận tối đa 11kW.

Thì xe vẫn chỉ sạc tối đa khoảng 11kW.

Ngược lại, nếu xe hỗ trợ 22kW nhưng hệ thống điện hoặc trụ sạc chỉ cung cấp 7,4kW thì xe cũng chỉ nhận được tối đa khoảng 7,4kW.

Ví dụ thực tế với xe hỗ trợ 3 pha

Xe Crossover BYD e6 là một ví dụ rõ ràng: hãng công bố công suất sạc AC tối đa 6,6kW với điện 1 pha và 11kW với điện 3 pha.

Điều này cho thấy với những mẫu xe có OBC hỗ trợ sạc 3 pha, việc sử dụng nguồn điện 3 pha và trụ sạc phù hợp có thể giúp khai thác mức công suất AC cao hơn.

Một số mẫu xe điện khác cũng có khả năng nhận sạc AC 11kW. Chẳng hạn, thông số của Hyundai IONIQ 5 công bố thời gian sạc AC từ 10% đến 100% bằng bộ sạc 11kW ở mức khoảng 7 giờ 35 phút trong điều kiện được nhà sản xuất quy định.

Vì vậy, trước khi mua trụ sạc 11kW hoặc 22kW, hãy kiểm tra thông số OBC của chính chiếc xe bạn đang sử dụng.

4. Tổng kết: Bạn nên chọn điện 1 pha hay 3 pha?

Câu trả lời không nằm ở việc điện 3 pha “tốt hơn” điện 1 pha, mà nằm ở dòng xe, nhu cầu sử dụng và hạ tầng điện thực tế của gia đình.

Nên chọn điện 1 pha khi:

• Xe chỉ hỗ trợ sạc AC 1 pha.
• Công suất OBC của xe không cao.
• Bạn thường đỗ xe qua đêm.
• Thời gian sạc từ 8–12 giờ vẫn đáp ứng được nhu cầu.
• Gia đình chưa có điện 3 pha và không muốn phát sinh chi phí nâng cấp.
• Muốn tối ưu chi phí đầu tư ban đầu.

Trong trường hợp này, một bộ sạc AC 1 pha phù hợp có thể là giải pháp thực tế và kinh tế.

Nên cân nhắc điện 3 pha khi:

• Xe hỗ trợ sạc AC 3 pha.
• OBC của xe có thể nhận 11kW hoặc cao hơn.
• Bạn thường xuyên di chuyển nhiều trong ngày.
• Cần tranh thủ sạc trong khoảng thời gian ngắn.
• Nhà đã có sẵn hệ thống điện 3 pha.
• Hệ thống điện gia đình có phụ tải lớn và cần phương án phân bổ tải hợp lý.

Đặc biệt, nếu nhà đã có điện 3 pha để vận hành thang máy, điều hòa trung tâm hoặc các thiết bị công suất lớn, việc khảo sát và tận dụng nguồn điện hiện có có thể là phương án đáng cân nhắc.

5. Trạm sạc Fascha – Cung cấp giải pháp sạc tại nhà 1 pha & 3 pha

Để lắp trụ sạc tại nhà an toàn, lựa chọn công suất phù hợp quan trọng không kém việc lựa chọn thương hiệu.

Trạm sạc Fascha cung cấp các giải pháp Wallbox với nhiều lựa chọn công suất như 7kW, 11kW và 22kW, phục vụ các nhu cầu sử dụng khác nhau.

Thay vì chỉ tư vấn dựa trên tên xe, giải pháp phù hợp cần xem xét đồng thời:

• Xe đang sử dụng và công suất OBC.
• Nguồn điện 1 pha hay 3 pha.
• Tổng công suất phụ tải của căn nhà.
• Khoảng cách từ tủ điện đến vị trí đỗ xe.
• Tiết diện dây dẫn.
• Aptomat và thiết bị bảo vệ.
• Hệ thống tiếp địa.
• Không gian lắp đặt trụ sạc.

Fascha có thể hỗ trợ khảo sát hiện trạng, tư vấn công suất trụ sạc phù hợp với dòng xe và hạ tầng điện, đồng thời triển khai thi công theo yêu cầu kỹ thuật.

Đọc thêm: Lắp trụ sạc tại nhà cho ô tô điện: Cẩm nang hướng dẫn toàn tập từ A-Z

6. Thủ tục xin cấp điện 3 pha để sạc ô tô điện có khó không?

Nếu gia đình đang sử dụng điện 1 pha nhưng muốn chuyển sang hoặc đăng ký sử dụng điện 3 pha, khách hàng cần liên hệ Điện lực khu vực để được khảo sát và xác định phương án cấp điện phù hợp.

Theo thông tin hướng dẫn của EVN, đối với trường hợp khách hàng đang mua điện 1 pha và có nhu cầu chuyển đổi, hồ sơ có thể bao gồm đề nghị thay đổi mục đích/công suất sử dụng điện và bảng kê thiết bị điện tăng thêm. Việc cấp điện 1 pha hay 3 pha được xem xét dựa trên lưới điện khu vực và công suất, thiết bị sử dụng thực tế.

EVN cũng công bố dịch vụ cấp điện mới từ lưới hạ áp cho khách hàng sinh hoạt 1 pha hoặc 3 pha; hồ sơ và thời gian xử lý phụ thuộc trường hợp cụ thể, điều kiện lưới điện và yêu cầu kỹ thuật.

Do đó, không nên hiểu rằng chỉ cần có hợp đồng mua trụ sạc 3 pha là chắc chắn được cấp điện 3 pha. Quyết định cấp nguồn thuộc đơn vị điện lực dựa trên điều kiện lưới điện và nhu cầu sử dụng thực tế.

Kết luận

Vậy lắp trụ sạc tại nhà nên dùng điện 1 pha hay 3 pha?

Câu trả lời phụ thuộc chủ yếu vào dòng xe bạn đang sử dụng và hạ tầng điện của ngôi nhà.

Nếu xe chỉ hỗ trợ sạc 1 pha và bạn thường sạc qua đêm, sạc xe điện 1 pha với công suất khoảng 7kW có thể đã đáp ứng tốt nhu cầu.

Nếu xe hỗ trợ sạc xe điện 3 pha, đặc biệt ở mức 11kW, và bạn cần rút ngắn thời gian sạc tại nhà, nguồn điện 3 pha kết hợp trụ sạc phù hợp sẽ đáng cân nhắc hơn.

Quan trọng nhất, không nên mua trụ 22kW chỉ vì nghĩ công suất càng cao thì xe càng sạc nhanh. Hãy kiểm tra OBC, công suất pin, nguồn điện và phụ tải thực tế trước khi quyết định.

Bạn chưa chắc hệ thống điện nhà mình phù hợp với trụ sạc 1 pha hay 3 pha? Hãy liên hệ Fascha để được tư vấn công suất phù hợp với dòng xe và khảo sát hạ tầng điện thực tế, từ đó lựa chọn phương án lắp đặt an toàn và tiết kiệm.

FAQ – Câu hỏi thường gặp về sạc xe điện 1 pha và 3 pha

1. Xe điện có bắt buộc phải dùng điện 3 pha không?

Không. Nhiều mẫu xe có thể sạc AC bằng nguồn điện 1 pha. Việc có cần điện 3 pha hay không phụ thuộc vào khả năng sạc AC của xe và nhu cầu sử dụng.

2. Điện 3 pha có luôn sạc nhanh hơn điện 1 pha không?

Không nhất thiết. Tốc độ sạc thực tế bị giới hạn bởi công suất thấp nhất giữa nguồn điện, trụ sạc và OBC của xe.

3. Có nên lắp trụ sạc 22kW cho gia đình không?

Không phải trường hợp nào cũng cần. Nếu xe chỉ hỗ trợ OBC 6,6kW hoặc 11kW thì trụ 22kW có thể không giúp xe sạc nhanh hơn. Nên kiểm tra thông số xe trước khi đầu tư.

4. Nhà đang dùng điện 1 pha có lắp trụ sạc 7kW được không?

Có thể, nhưng cần kiểm tra công suất sử dụng tổng thể của căn nhà, dây dẫn, aptomat, hệ thống bảo vệ và khả năng chịu tải trước khi lắp đặt.

5. Xe Crossover BYD e6 nên sạc 1 pha hay 3 pha?

Theo thông số BYD công bố, Crossover BYD e6 hỗ trợ sạc AC tối đa 6,6kW với điện 1 pha và 11kW với điện 3 pha. Vì vậy, nếu gia đình có điều kiện sử dụng điện 3 pha phù hợp, xe có thể khai thác mức sạc AC cao hơn.

6. Khi lắp trụ sạc tại nhà cần kiểm tra những gì?

Nên kiểm tra tối thiểu: nguồn điện 1 pha/3 pha, công suất tổng của căn nhà, tiết diện dây dẫn, aptomat, thiết bị chống rò, tiếp địa, khoảng cách từ tủ điện đến trụ sạc và công suất OBC của xe.