Dầu Chạy Rà Khác Gì Dầu Động Cơ Thông Thường? Những Điều Chủ Xe Cần Biết

Sau khi động cơ được lắp ráp mới hoặc đại tu, nhiều người cho rằng chỉ cần sử dụng loại dầu nhớt thông thường là đủ. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu vận hành, động cơ có thể cần một loại dầu chuyên dụng gọi là dầu chạy rà hay dầu rodai. Loại dầu này được thiết kế với mục đích hỗ trợ các chi tiết bên trong động cơ làm quen và ăn khớp với nhau, khác đáng kể so với dầu động cơ dùng trong quá trình vận hành lâu dài.

Dầu chạy rà là gì?

Dầu chạy rà là loại dầu bôi trơn được sử dụng trong giai đoạn đầu khi động cơ mới được lắp ráp, thay thế nhiều chi tiết hoặc vừa trải qua quá trình đại tu.

Sau gia công, các bề mặt như thành xi-lanh và vòng xéc-măng vẫn còn những sai lệch rất nhỏ. Trong quá trình vận hành ban đầu, các chi tiết này cần tiếp xúc và thích nghi với nhau để tạo ra độ kín phù hợp.

Dầu chạy rà được thiết kế nhằm hỗ trợ quá trình này diễn ra trong điều kiện được kiểm soát. Mục tiêu quan trọng là giúp xéc-măng tiếp xúc tốt với thành xi-lanh, từ đó cải thiện khả năng làm kín buồng đốt.

Dầu chạy rà khác dầu động cơ thông thường ở đâu?

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở mục đích sử dụng và công thức phụ gia.

Dầu động cơ thông thường được thiết kế để sử dụng trong thời gian dài. Nó có nhiệm vụ giảm ma sát, hạn chế mài mòn, hỗ trợ làm mát và giữ các chi tiết bên trong động cơ sạch hơn trong quá trình vận hành.

Trong khi đó, dầu chạy rà phải đáp ứng một yêu cầu đặc biệt: cho phép quá trình tiếp xúc và mài mòn ban đầu diễn ra ở mức cần thiết, đồng thời vẫn bảo vệ những chi tiết chịu tải lớn của động cơ.

Một số công thức dầu chạy rà sử dụng hàm lượng phụ gia chống mài mòn như ZDDP tương đối cao, trong khi hạn chế một số chất điều chỉnh ma sát hoặc chất tẩy rửa mạnh. Cách pha chế này nhằm phục vụ riêng cho giai đoạn chạy rà thay vì sử dụng lâu dài.

Vì sao động cơ mới cần chạy rà?

Các chi tiết bên trong động cơ không phải lúc nào cũng đạt trạng thái tiếp xúc hoàn hảo ngay sau khi gia công và lắp ráp.

Đặc biệt, mối quan hệ giữa xéc-măng và thành xi-lanh có vai trò rất quan trọng. Khi hai bề mặt dần ăn khớp, xéc-măng có thể làm kín buồng đốt tốt hơn.

Quá trình này giúp hạn chế hiện tượng lọt khí, duy trì áp suất nén và hỗ trợ động cơ đạt hiệu suất vận hành ổn định hơn.

Tuy nhiên, quá trình chạy rà cần được thực hiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất động cơ hoặc đơn vị sửa chữa chuyên môn. Không nên tự ý thay đổi cách vận hành chỉ dựa trên kinh nghiệm truyền miệng.

Có nên sử dụng dầu chạy rà lâu dài?

Không nên, trừ khi nhà sản xuất động cơ có hướng dẫn đặc biệt.

Dầu chạy rà được tạo ra cho một giai đoạn nhất định trong quá trình hoàn thiện sự ăn khớp của các chi tiết. Sau khi quá trình này hoàn tất, dầu cần được thay thế bằng loại dầu động cơ phù hợp với thông số kỹ thuật của nhà sản xuất.

Việc tiếp tục sử dụng dầu chạy rà trong thời gian dài có thể không mang lại những đặc tính cần thiết của dầu động cơ thông thường trong quá trình vận hành lâu dài. VietNamNet dẫn khuyến cáo của Shell rằng sau khi hoàn thành quá trình chạy rà theo yêu cầu, dầu chạy rà cần được xả và thay bằng dầu phù hợp với động cơ.

Khi nào cần thay dầu sau khi chạy rà?

Thời điểm thay dầu không nên áp dụng một mốc kilomet cố định cho tất cả các loại động cơ.

Nếu động cơ vừa được đại tu, chủ xe nên hỏi trực tiếp đơn vị sửa chữa về:

• Loại dầu đang sử dụng.
• Thời gian hoặc quãng đường chạy rà.
• Thời điểm cần xả dầu.
• Loại dầu cần sử dụng sau chạy rà.
• Tiêu chuẩn và độ nhớt dầu phù hợp với động cơ.

Đối với xe mới, người dùng nên ưu tiên tuân thủ hướng dẫn trong tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất thay vì tự ý sử dụng dầu chạy rà.

Dùng sai dầu có thể gây ảnh hưởng gì?

Dầu bôi trơn không chỉ có nhiệm vụ giảm ma sát. Công thức dầu còn được thiết kế phù hợp với đặc điểm của từng loại động cơ và từng giai đoạn sử dụng.

Nếu lựa chọn sai loại dầu hoặc sử dụng dầu chạy rà quá lâu, quá trình bôi trơn và bảo vệ các chi tiết có thể không đạt được yêu cầu thiết kế.

Vì vậy, sau khi động cơ được sửa chữa hoặc đại tu, chủ xe không nên chỉ quan tâm đến việc “có dầu trong động cơ” mà cần xác định chính xác loại dầu, cấp chất lượng và thời điểm thay dầu.

Ô tô điện có cần dầu chạy rà không?

Đây là điểm người dùng xe điện cần phân biệt rõ.

Ô tô điện thuần túy không sử dụng động cơ đốt trong để tạo lực kéo nên không có quy trình chạy rà động cơ và thay dầu động cơ theo cách của xe xăng, dầu.

Xe điện sử dụng mô-tơ điện và hệ thống truyền động khác với ô tô động cơ đốt trong. Vì vậy, những kiến thức về dầu chạy rà chủ yếu áp dụng cho xe sử dụng động cơ đốt trong.

Tuy nhiên, một số dòng xe hybrid vẫn có động cơ đốt trong bên cạnh hệ thống truyền động điện. Với những phương tiện này, việc bảo dưỡng dầu động cơ vẫn phải thực hiện theo khuyến cáo riêng của nhà sản xuất.

Chủ xe nên làm gì sau khi động cơ được đại tu?

Nếu xe vừa được sửa chữa hoặc đại tu động cơ, chủ xe nên yêu cầu gara cung cấp thông tin rõ ràng về quá trình chạy rà và loại dầu được sử dụng.

Không nên tự ý thay dầu, kéo dài thời gian sử dụng hoặc chuyển sang một loại dầu khác chỉ vì thông số trên bao bì có vẻ tương đương.

Đặc biệt, sau lần thay dầu đầu tiên, chủ xe nên theo dõi các dấu hiệu bất thường như động cơ rung mạnh, tiếng máy khác thường, khói bất thường hoặc mức tiêu hao dầu tăng cao. Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần đưa xe đi kiểm tra sớm.

Kết luận

Dầu chạy rà và dầu động cơ thông thường không hoàn toàn giống nhau về mục đích sử dụng. Dầu chạy rà được thiết kế cho giai đoạn đầu sau khi động cơ mới lắp ráp hoặc đại tu, hỗ trợ quá trình các chi tiết bên trong ăn khớp và hình thành độ kín cần thiết.

Sau khi hoàn tất quá trình chạy rà, dầu cần được thay theo hướng dẫn kỹ thuật và sử dụng loại dầu phù hợp với động cơ. Đối với người sử dụng ô tô điện thuần túy, vấn đề dầu chạy rà động cơ không áp dụng theo cách tương tự xe xăng hoặc diesel.